• شنبه 24 مهر 1400 12:44
  • كد: 1489
کنترل تورم و اقتدار سیاست گذار باعث جلب اعتماد مردم می شود

 

همزمان با انتصاب علی صالح آبادی به عنوان ریاست بانک مرکزی، تیم اقتصادی دولت تکمیل شده و چگونگی سیاست گذاری های اقتصادی، تعیین کننده سرنوشت اقتصاد طی سالهای پیش روست. تورم و نرخ ارز متغیرهای اقتصادی هستند که سکان دار بانک مرکزی برای هدایت شان باید تصمیم گیری کند. ا گرچه برنامه ریزی و سیاست گذاری برای کنترل تورم و کنترل نرخ ارز از وظایف بانک مرکزی به شمار می رود، اما این طور که کارشناسان اقتصادی می گویند، رئیس کل بانک مرکزی در کشور ما اقتدار چندانی برای مدیریت این دو متغیر به تنهایی ندارد و همواره تابع فرامین دولت بوده و هست. با تکمیل شدن تیم اقتصادی، اولویت بندی، برنامه ریزی و پس از آن اعلام برنامه های اقتصادی باید از سوی دولت جدید عملیاتی شود. حالا که بانک مرکزی میزبان سکان دار جدید شده است، صاحب نظران اقتصادی نیز درخصوص اولویت هایی که علی صالح آبادی در ابتدای مسیر فعالیتش می تواند سرلوحه کار قرار دهد پیشنهادهایی دارند.

در این باره، ایمان باستانی فر، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان چنین می گوید: بانک مرکزی باید برنامه هایش را در دو مرحله کوتاه مدت و بلندمدت و در راستای حل مشکلات اقتصادی پیش ببرد، رکود تورمی مشکل اصلی اقتصاد ایران است و اگر بانک مرکزی بخواهد این مسئله را حل و فصل کند باید برنامه مشخصی دراین زمینه اعلام کند.

باستانی فر عنوان می کند: سیاست گذاری برای حل مشکل رکود تورمی متفاوت است، با اینکه سیاست گذاری ها صرفا در راستای حل مشکل رکود باشد یا اینکه سیاست گذاری ها صرفا در راستای حل مشکل تورم باشد، به نظر می رسد دولت فعلی سیاست گذاری هایش را در راستای کاهش بیکاری پیش می برد که ممکن است این سیاست ها تورم زا باشد و دولت مجبور باشد برای تأمین مالی، دارایی هایش را بفروشد.

او عنوان می کند: ا گر بانک مرکزی درکوتاه مدت و بلندمدت بخواهد روی سیاست های رکود تورمی تمرکز کند، باید برای سیاست های پولی قاعده گذاری و دراین راستا حرکت کند.یکی از این سیاست ها، هدف گذاری تورمی است و دلیل اینکه این سیاست هدف گذاری تورمی در گذشته تحقق پیدا نکرد، این است که بانک مرکزی مستقل نیست و اقتدار لازم را برای اجرای این سیاست ندارد.

 

بانک مرکزی مقتدر باشد

عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان اذعان می کند: بانک مرکزی اقتدار لازم را برای اینکه بتواند متولی کنترل تورم باشد ندارد؛ چون ساختار بانک مرکزی متأثر از دولت است و رئیس مرکزی مستقل از دولت عمل نمی کند و تابع فرامین دولت می شود.

باستانی فر عنوان می کند: در بلندمدت بانک مرکزی باید به سمت استقلال برود تا این سیاست هدف گذاری تورمی هم محقق شود. درواقع کنترل کردن تورم و اقتدار یک سیاست گذار باعث جلب اعتماد مردم می شود و این باعث بروز انتظارات خوش بینانه در جامعه خواهد شد که دولت می تواند انتظارات تورمی را مثل رفتارهای سفته بازانه کنترل کند.

عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان بیان می کند: در ساختار فعلی ایران، بانک مرکزی توانی برای کنترل نقدینگی ندارد و تجربه تاریخی هم این را نشان می دهد، درواقع بانک مرکزی همواره فرامین دولت را اجرا می کند. با وجود این تفاسیر، ایجاد نظم و اولویت دهی برنامه های اقتصادی باید از برنامه های بانک مرکزی باشد که از کانال تثبیت رشد نقدینگی و حرکت به سمت کاهش و جهت دهی به آن است.

بانک مرکزی برنامه کنترل نقدینگی ارائه کند او خاطرنشان می کند: بانک مرکزی برای کنترل نقدینگی باید برنامه هایش را برای چندسال ارائه کند و برای اجرای این برنامه پافشاری کند. دولت نیز بر این اساس باید برای تأمین مالی پروژه ها برنامه ریزی کند. البته تعهد بانک مرکزی برای اجرای برنامه هایش در راستای کنترل نقدینگی اهمیت زیادی دارد. در واقع باید متعهد شود که ا گر این برنامه ها اجرایی نشود از مسئولیتش استعفا دهد.

باستانی فر ادامه می دهد: در کشور ما باید قوانینی وجود داشته باشد مبنی براینکه مدیران دولتی در ابتدای فعالیت شان بخشی از اموال خود را در اختیار دولت قرار دهند که ا گر تخلفات شان به خاطر سوءمدیریت باشد. این قوانین آنها را مجبور کند تا از جیب خودشان خسارت آن را پرداخت کنند.

 

نقش بانک مرکزی در کنترل نرخ ارز

عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان درباره نقش بانک مرکزی در کنترل نرخ ارز می گوید: بخشی از نوسان های نرخ ارز متأثر از متغیرهای بیرونی مانند تحریم ها و مراودات با سایر کشورهاست و بخشی نیز متأثر از سیاست های پولی داخلی است که در عرصه داخلی بانک مرکزی می تواند نقدینگی را کنترل کند و در عرصه خارجی نیز در کوتاه مدت باید به تدریج مقدماتی فراهم شود که به سمت تک نرخی شدن ارز حرکت کند.

باستانی فر خاطرنشان می کند: مراودات ایران در عرصه های خارجی با کشورهایی باید باشد که با حداقل مشکلات ارزی روبه رو باشند و باید به گونه ای حرکت کند که سهم پول های دیگر را به جای دلار افزایش دهد و به سمت پیمان های چندجانبه ارزی حرکت کند؛ ضمن اینکه کشور ما در کوتاه مدت می تواند به سمت مراودات پایاپای و سوآپ ارزی حرکت کند و روابط ایران با سایر کشورها مانند پیمان شانگهای باید در راستای تقویت سیستم ارزی باشد.

 

اولویت تیم اقتصادی دولت چیست؟

عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان می گوید: باید اولویت اصلی برای اصلاح شرایط اقتصادی مشخص و اعلام شود آیا هدف دولت ثبات ارز است؟ آیا هدف افزایش صادرات است؟ آیا هدف دولت، کاهش بیکاری است؟ این موضوع مهمی است و باید به طور دقیق اعلام شود.

باستانی فر می افزاید: دولت برای اصلاح شرایط اقتصادی باید اولویت بندی داشته باشد، اگر اولویت افزایش صادرات باشد، یکی از کانال های دستیابی به این هدف تضعیف پول ملی بوده است که منجر به گران شدن کالاهای داخلی می شود؛ درواقع ا گر اولویت ثبات قیمت ها باشد سیاست های صادراتی و میزان آن نیز تعدیل می شود.

او تأ کید می کند: بانک مرکزی در کشور ما مستقل نیست. برای پیشبرد فعالیت ها اقتدار بانک مرکزی دارای اهمیت است، فرصت طلایی برای کابینه رئیسی همین چند ماه اول است، دولت به واسطه وا کسیناسیون توانسته جلب اعتماد کند و ا گر طی این ماه های ابتدایی در زمینه مباحث اقتصادی کاری نکند، موفقیت در جلب اعتماد جامعه کم؛ و مهار و کنترل تورم در کوتاه مدت میسر نمی شود.

 

بانک مرکزی رشد اقتصادی همراه با ثبات ایجاد کند

رشد اقتصادی همراه با ثبات اقتصادی یکی از اولویت هایی است که شهرام معینی، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان روی آن تأ کید می کند. او می گوید: در تمام دنیا بانک مرکزی باید دو اقدام عمده انجام دهد؛ نخست اینکه باید رشد اقتصادی را افزایش دهد و دوم اینکه شرایط اقتصادی را تثبیت کند؛ یعنی برنامه هایش به سمت وسویی حرکت کند که رشد اقتصادی همراه با ثبات در کشور ایجاد شود.

معینی تصریح می کند: برای اینکه رشد اقتصادی تثبیت شود باید نرخ تورم پایین باشد و ارز کم نوسان باشد، بانک مرکزی در تمامی دنیا این اقدام را انجام می دهد؛ به عنوان مثال در اقتصاد آمریکا با توجه به متغیرهای اصلی در اقتصاد آمریکا یعنی سطح پس انداز، میزان رشد فناوری و میزان رشد جمعیت، رشد اقتصادی در بلندمدت محاسبه می شود.در اقتصاد آمریکا این عدد 2 درصد محاسبه می شود و بانک مرکزی اجازه نمی دهد رشد اقتصادی بیشتر از این عدد یا به کمتر از این عدد برسد.

معینی عنوان می کند: هدف اصلی بانک مرکزی آمریکا این است که این رشد اقتصادی را هموار و ثابت نگه دارد، زمانی که رشد اقتصادی بیش از عدد محاسبه باشد، سیاست انقباضی وضع می کند و برعکس زمانی که رشد اقتصادی کاهش می یابد نرخ بهره را کاهش می دهد، تسهیلات را افزایش می دهد و... . به گونه ای که پول به اقتصاد تزریق شود و رشد اقتصادی به عدد محاسبه شده نزدیک شود. ولی در ایران بانک مرکزی هدف تثبیت رشد اقتصادی را در دستورکار قرار نداده است.

 عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان اذعان می کند: رشد اقتصادی بالا در ایران تحت تأثیر متغیرهای کلیدی است که تحت کنترل بانک مرکزی نیست، میزان ورود ارز به کشور، میزان فروش نفت، ورود تکنولوژی به کشور موضوعاتی هستند که در ایران از کنترل بانک مرکزی خارج است.

 

بانک مرکزی چگونه ثبات اقتصادی ایجاد کند؟

او می گوید: بانک مرکزی باید محاسبه کند در این شرایط اقتصادی تا چه اندازه می توان رشد اقتصادی داشت و این مسیر را هموار کند. در این شرایط اقتصادی برای برقراری ثبات باید تورم و نرخ ارز تثبیت شود؛ حال از آنجایی که کسری بودجه عامل اصلی تورم است، گره این مشکل به دست دولت باز می شود. در این زمینه بانک مرکزی نمی تواند اقدامی انجام دهد مگر اینکه بانک مرکزی از دولت بخواهد حقوق ها را افزایش ندهد و کسری بودجه نداشته باشد و البته مشخص نیست که این درخواست ها توسط دولت پذیرفته شود.

معینی خاطرنشان می کند: میزان درآمدهای ارزی عامل تعیین کننده ای در نرخ ارز به شمار می رود، بانک مرکزی در ایران ساختمان و تشکیلات بزرگی دارد و این تصور وجود دارد که با وجود این تشکیلات رئیس بانک مرکزی از قدرت بالایی نیز برخوردار است؛ اما واقعیت این است که در ایران بانک مرکزی ابزار چندانی برای برقراری ثبات اقتصادی در اختیار ندارد.

عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان اذعان می کند: این تشکیلات و ساختمان بزرگ بانک مرکزی یک ابزار خوبی است برای اینکه رسانه ها، دولت و... در مواقعی که لازم است بانک مرکزی را مقصر بدانند؛ البته همگان فقط در این تشکیلات از رئیس بانک مرکزی صحبت می کنند، ولی از معاونان بانک مرکزی و سایرین در این تشکیلات رسانه ها صحبتی نمی کنند و این افراد رسانه ای نمی شوند.

معینی می گوید: اختیارات و ابزارهای بانک مرکزی در ایران برای اصلاح شرایط اقتصادی محدود است. درواقع بانک مرکزی فقط چند وظیفه محدود دارد که در مقابل طوفان های اقتصادی نمی تواند اقدام خاصی برای اصلاح وضعیت موجود بردارد. با وجود تمامی این اوصاف، ا گر بانک مرکزی بخواهد اقدام تأثیرگذاری انجام دهد در مواقعی که رشد اقتصادی کاهش پیدا می کند، باید کمک کند که رشد اقتصادی افزایشی شود و مواقعی هم که رشد اقتصادی از عدد محاسبه شده فراتر می رود اجازه ندهد بیش از این رشد اقتصادی افزایشی شود.

 

برچسب ها: 

افزودن ديدگاه